Özgeçmişteki Kariyer Boşluğu Nasıl Açıklanır? CV'de ve Mülakatta Ne Söylemeli

Özgeçmişinizde tarihler arasında bir boşluk var. Sekiz ay, bir yıl, belki daha uzun. Ve o boşluğa her baktığınızda içiniz biraz daralıyor.

Bu yazının çıkış noktası şu: boşluk sizin sorununuz değil. Boşluğun etrafındaki sessizlik sorun.

Karşı taraf aslında neye bakıyor?

Boşluğu gören kişinin kafasında genelde tek bir soru oluşur ve bu soru sandığınız kadar kötü niyetli değildir: burada anlatılmayan bir şey var mı?

İşe alım tarafında insanlar boşluğun kendisinden değil, açıklanmamış olmasından rahatsız olur. Çünkü açıklanmamış her şey, karşı tarafın kendi tahminiyle doldurulur ve tahminler genellikle gerçekten daha olumsuzdur.

İkinci bir soru daha var: bu kişi hala güncel mi? Özellikle hızlı değişen alanlarda, uzun bir aradan sonra kişinin bilgisinin eskiyip eskimediği merak edilir. Bu da meşru bir soru ve cevaplanabilir bir soru.

Yani karşınızdaki kişi sizi elemek için bahane aramıyor. Boşluğu doldurmanız gereken bir bilgi eksiği olarak görüyor. Siz doldurmazsanız kendi doldurur.

Özgeçmişte nasıl yazılır?

Birkaç basit kural işi büyük ölçüde çözüyor.

• Gizlemeyin. Tarihleri bulanıklaştırmak, ay yerine sadece yıl yazarak boşluğu görünmez kılmaya çalışmak kısa vadede işe yarar gibi durur. Ama mülakatta ilk sorulacak şey haline gelir ve o noktada savunmaya geçmiş olursunuz.
• Uydurma iş yazmayın. Var olmayan bir serbest çalışma dönemi eklemek, referans kontrolünde veya sigorta dökümünde ortaya çıkar. Kazandığınız zaman, kaybettiğiniz güvenin yanında çok küçük kalır.
• Tek satırlık nötr bir etiket koyun. Deneyim listesinin içine, tarihleriyle birlikte kısa bir başlık ekleyin. "Kariyer arası", "Aile bakım dönemi", "Sağlık nedeniyle ara", "Eğitim ve sertifikasyon dönemi" gibi. Uzun açıklama gerekmez, bir cümle yeter.
• O dönemde bir şey yaptıysanız yazın. Kurs, gönüllü iş, sertifika, küçük bir proje, dil çalışması. Yapmadıysanız da uydurmayın, bu bir suç değil.

Amaç boşluğu parlatmak değil. Amaç, okuyanın zihninde soru işareti bırakmamak.

Mülakatta nasıl anlatılır?

Cevabınız üç parçadan oluşsun ve toplamda bir dakikayı geçmesin.

• Ne oldu. Tek cümle. Ayrıntı yok, gerekçe yığını yok. "Şirket küçülmeye gitti, o dönemde benim de içinde olduğum ekip kapandı."
• O dönemi ne yaptınız. Tek iki cümle. Bir şey öğrendiyseniz, birine baktıysanız, iyileştiyseniz, bunu düz bir şekilde söyleyin.
• Şimdi neredesiniz. Tek cümle, ileriye dönük. "Şu an tam zamanlı çalışmaya hazırım ve aradığım şey tam olarak bu pozisyon."

Üçüncü parça en önemlisi, çünkü konuyu kapatan taraf olmanızı sağlar. Cevabınız geçmişte biterse karşı taraf konuyu deşmeye devam eder. Bugünde biterse konu kapanır ve mülakat asıl konusuna döner.

Duruma göre birkaç örnek

Herkesin boşluğu aynı sebepten değil. Birkaç yaygın durumun düz hali:

• İşten çıkarılma veya küçülme. "Şirket o dönemde ekipleri küçülttü, benim pozisyonum da kapandı. Sonrasında hem alanımdaki gelişmeleri takip ettim hem de doğru pozisyonu bekledim." Bu çok yaygın bir durum ve karşınızdaki kişi de yaşamış olabilir.
• Sağlık. "Sağlık nedeniyle bir süre ara vermem gerekti. O konu tamamen geride kaldı, tam zamanlı çalışmaya bir engel yok." Teşhis paylaşmak zorunda değilsiniz, kimse de sizden bunu isteyemez.
• Bakım yükümlülüğü. "Ailemde bakıma ihtiyaç duyan biri vardı ve bir dönem buna öncelik verdim. Şu an o düzen oturdu." Bu cümle özür dilemeden kurulabilir, çünkü özür gerektiren bir şey değil.
• Kendi isteğiyle ara. "Uzun bir dönem sonunda bilinçli olarak ara verdim, sonra da alan değiştirmek için hazırlandım." Bilinçli bir tercihi kaza gibi anlatmayın, tercih olduğunu söylemek daha güçlü durur.

Yapmamanız gerekenler

• Fazla açıklamak. Uzun anlatım, savunma gibi algılanır. Kısa cevap, konunun büyük olmadığını gösterir.
• Özür diler gibi konuşmak. "Maalesef", "ne yazık ki", "biliyorum kötü görünüyor" gibi ifadeler, karşı tarafa henüz vermediği bir olumsuz yargıyı hediye eder.
• Suçlamak. Eski işvereni kötülemek, boşluğun sebebi ne olursa olsun sizi zor biri gibi gösterir.
• Sağlık ayrıntısı vermek. Gerekmiyor ve sizin lehinize de değil.

Her boşluk açıklanmayı gerektirmez

Buradaki ölçüyü kaçırmayın. Her ara verilen dönem izah isteyen bir durum değil.

İki üç aylık aralar iş hayatının normal ritmi içindedir. İşten ayrılmakla yeni işe başlamak arasında geçen süre, ihbar süresi, izin kullanımı ve süreçlerin doğal uzunluğu bir araya geldiğinde kolayca üç ayı bulur. Kimse bunu boşluk olarak görmez ve özgeçmişte ayrıca belirtmenize gerek yoktur.

Soru işareti genellikle altı ayı geçen aralarda oluşur. Bir yılı aşan dönemlerde ise neredeyse kesin olarak sorulur. Yani hazırlığınızı boşluğun uzunluğuna göre yapın; üç aylık bir ara için hazırlanmış uzun bir savunma, olmayan bir sorunu var etmekten başka işe yaramaz.

Şu an bir boşluğun içindeyseniz

Bu yazıyı bir aranın ortasında okuyor olabilirsiniz. O zaman bugünden yapabileceğiniz birkaç şey var ve hiçbiri büyük bir hamle gerektirmiyor.

• Küçük ama tarihi belli bir şey üretin. Bir sertifika, bir kurs, küçük bir proje. Önemli olan büyüklüğü değil, takvimde bir yere oturması. İleride "o dönemde şunu yaptım" diyebilmeniz yeterli.
• Bağlantılarınızı ara sıra canlı tutun. Boşluk döneminde insanların en çok yaptığı şey ortadan kaybolmak. Oysa iş bulmanın en hızlı yolu, sizi tanıyan birinin sizi hatırlaması. Aylık bir iki kısa mesaj bile bunu sağlar.
• Anlatacağınız cümleyi şimdiden kurun. Ara uzadıkça anlatmak zorlaşır, çünkü zihninizde büyür. Cümleyi bugün kurarsanız, altı ay sonra da aynı sakinlikle söylersiniz.
• Boşluğu kapatmak için ilk gelen işe atlamayın. Yanlış bir işte geçen dört ay, özgeçmişte açıklanması boşluktan daha zor bir satır bırakır.

Sizi önerecek biri varsa

Bir tanıdığınız sizi bir pozisyona önerecekse, boşluk konusunu ona bırakmayın. Nasıl anlatılmasını istiyorsanız o cümleyi kendiniz kurup verin.

Sebebi basit: sizi öneren kişi, sizin hakkınızda bildiği kadarını anlatır. Boşluğu bilmiyorsa ya hiç değinmez ve konu sonradan sürpriz olarak çıkar, ya da kendi tahminini anlatır. İkisi de sizin aleyhinize.

Ona vereceğiniz cümle uzun olmasın. "Bir yıl ara verdim, sebebi aile bakımıydı, şu an tam zamanlı çalışıyorum" kadarı yeter. Bu cümleyi verdiğinizde iki şey kazanırsınız: konu doğru şekilde aktarılır ve sizi öneren kişi zor bir soruyla karşılaştığında ne diyeceğini bilir.

Bu, referansla ilerlerken genel olarak işe yarayan bir alışkanlık. Sizi anlatacak kişiye ne anlatacağını siz vermezseniz, o da elindekiyle idare eder. Bu konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız bir yazı da var: Sizi Savunacak Kişinin Gözünden Kişisel Becerileriniz Özgeçmişe Nasıl Yazılır?

Son olarak

Kariyer boşluğu, iş hayatının olağan bir parçası. Ekonomik daralmalar, hastalıklar, aile sorumlulukları ve bilinçli molalar herkesin başına geliyor.

Sizi zor durumda bırakan şey boşluğun varlığı değil, o boşluğu anlatacak hazır bir cümlenizin olmaması. O cümleyi bir kez kurun, yüksek sesle bir iki kez söyleyin ve konuyu kapatın.

Karşınızdaki kişi o cümleyi duyduktan sonra zaten asıl merak ettiği şeye geçecek: bu işi yapabilir misiniz?